‘Vrouwen leiden op de melodie, mannen volgen meer het ritme’ Gehoord op de dansvloer: een man die tegen een vrouw zegt: ‘Waarom leid jij eigenlijk? Vrouwen kunnen toch helemaal niet leiden!’ Gelezen in een e-mail van een andere man: ‘Wanneer je niet voldoende hebt aan de dames rol, heb je hem dan wel helemaal begrepen?’ Grootmoedige conclusie van de e-mail schrijver zelf: ‘Je leert je eigen rol waarschijnlijk 
beter kennen wanneer je af en toe in de schoenen van de man gaat staan.’
Hoe zit dat nou? Waarom gaan sommige vrouwen leiden in de tango? Kunnen ze het wel? Doen ze het omdat ze de ‘dames rol’ niet goed begrijpen, of juist om die ‘dames rol’ beter te leren kennen? Maar ook: gaan dames die de leidende rol op zich nemen daarmee ‘in de schoenen van de man staan’? Toch maar eens vragen aan de dames zelf.
Als je in de salons om je heen kijkt, zie je ze overal: dames die met dames dansen. Maaike en Moiragh in Cuartito Azul, Anja en Marianne in het Schinkelhaventheater, Susanne en Carien en Miriam en Teresa bij ARA in De Amstel. In Moeders Mooiste vind ik de twee dames terug die mij maanden daarvoor in East of Eden waren opgevallen omdat ze zo prachtig samen door de zaal zwierden: Patty en Joana. Zelf kunnen ze zich dat moment amper herinneren. ‘Ik dans eigenlijk meestal met Barbara,’ lacht Patty.
Met Barbara is Patty onlangs ook naar Argentinië geweest: ‘We hebben daar samen les genomen en om beurten geleid. We hebben wel eerst gevraagd of we met elkaar mochten dansen, want we dachten eigenlijk dat dat daar niet zo ‘done’ was. Maar het schijnt dat in Argentinië heel veel meisjes samen oefenen. In sommige salons dansen ze ook met elkaar. Niet in Ninjo Bien, daar kan het absoluut niet, maar bijvoorbeeld wel in La Catédral! En het leuke was: omdat wij in de les zo goed met elkaar dansten, werden we daarna ook door veel mannen ten dans gevraagd.’
Nieuwe figuren bedenken
Wat bezielt een dame om te leren leiden? ‘Eén reden was voor mij dat er altijd een overschot aan vrouwen is en ik niet aan de kant wil zitten,’ 
vertelt Anja, die met Marianne aan het oefenen is. ‘Ik geef ook af en toe privé-les aan beginners en dan is het handig als je het allebei kunt. Maar de voornaamste reden is toch dat het leuk is en heel anders dan volgen. Als je een beetje van dansen houdt, is het leuk om nieuwe dingen te leren en voor mij is dit heel nieuw. Het geeft me ook meer inzicht in de dans.’
Marianne is net met leiderslessen begonnen. ‘Ik wil dit leren omdat ik het fascinerend vind om te kunnen afwisselen met leiden en volgen en tot een soort androgyne dans te komen.’ Ook Maaike is gefascineerd door het moment waarop de grens tussen leiden en volgen vervaagt: ‘Als je als leider ruimte geeft, kan de dame daar iets mee doen, of ze kan afwachten. Dat maakt het voor mij spannender, want haar reactie bepaalt wat ik daarna weer kan doen.’ Als jongste van vier zussen, waarvan er drie tango dansen, leerde Maaike drie jaar geleden leiden omdat ze met haar zussen wilde dansen. ‘Ik wilde zelf de muziek interpreteren en nieuwe figuren bedenken. Als ik niet kon slapen, bedacht ik wat je nog allemaal zou kunnen doen en dan probeerden we samen of het kon.’
Zacht maar krachtig
Kunnen dames leiden? Moiragh, zus van Maaike en gewend aan geweldige dansers, vindt van wel. ‘Het is ook eigenlijk niet te vergelijken met het dansen met een man,’ vindt Moiragh. ‘De motoriek en de muziekinterpretatie is zo anders bij vrouwen. Vrouwen volgen bij het leiden meer de melodie, terwijl de heren meer het ritme volgen. Probeer zelf maar eens hoe het voelt!’ 
Even later word ik door Maaike meegevoerd in een zachte, maar krachtige werveling van ocho’s en giro’s en subtiele cunita’s. Ik verbaas me erover dat ik alle stappen die ze me laat zetten met zoveel gemak kan halen, dat ik niet één keer uit mijn as geduwd of getrokken wordt, geen priemende hand of ellenboog ervaar en dat ik me, ondanks de drukte in Quartito Azul, zo veilig voel in de uitnodigende boog van haar armen. Een ding is duidelijk: hoe heerlijk ik het ook vind om me tegen een heer aan te vlijen, dit speelse wiegen, deinen en zwieren in de armen van een vrouw die bijna een kop kleiner is dan ik, is minstens even leuk.
Dat Maaike zo goed leidt, komt onder andere doordat ze gebruik maakt van de feedback van haar zussen. ‘Het is leuk om samen te experimenteren’, vertelt Moiragh. ‘Omdat Maaike zelf ook volgt, kunnen we goed overleggen hoe het voelt als ze iets aangeeft en of dat een leuk, logisch gevolg is van de beweging.’ Heeft het leiden Maaike meer inzicht gegeven in ‘de dames rol’? ‘Ik ben als volger wel beter geworden, zekerder.’ Omgekeerd helpt haar ervaring als volger haar een betere leider te zijn. ‘Ik word ook wel door mannen gevraagd of ik ze wil leiden,’ vertelt Maaike. ‘Dat vind ik erg leuk. Volgen vinden ze dan vaak moeilijker dan ze hadden verwacht en daar moet ik wel een beetje om lachen. Het is allebei moeilijk!’
Zo feminien
Zelf danst Maaike het liefst met iemand die net als zij beide rollen beheerst. ‘Dan kun je elkaar blijven verrassen. Ik heb ook met een paar mannen rollen gewisseld tijdens het dansen. Niet met afspreken zo van: nu ik, nu jij, maar gewoon elkaar de gelegenheid geven het over te pakken. Dat is eigenlijk het leukst!’ En als beiden op hetzelfde moment de leiding willen nemen? ‘Als twee vrouwen met elkaar dansen gebeurt dat eigenlijk nooit. Eerder dat ze allebei afwachten!’
Susanne, die een jaar geleden met leiden begon, vindt het juist fijn om zelf het intiatief te nemen. ‘Het is gewoon lekker om te bepalen waar het heen gaat,’ zegt ze met een grote grijns, terwijl ze Carien nog eens in de houdgreep neemt. Gaat zij daarmee niet ‘in de schoenen van de man’ staan? ‘Ach, in iedere vrouw zit toch ook een mannelijke kant, die je af en toe naar buiten wilt laten komen!’ Toch wijst ze even later vol bewondering naar Miriam, die met Teresa danst: ‘Kijk, Miriam danst zó feminien, ook als ze leidt, van háár zou ik nog wel eens les willen nemen voor het leiden!’
Miriam glimlacht verrast als ik het compliment overbreng. ‘Ik heb altijd veel nagedacht over de rollen van mannen en vrouwen,’ vertelt ze. ‘In de tango vond ik het in het begin juist prettig dat die rollen hier duidelijk verdeeld zijn. Maar geleidelijk ontdekte ik dat de vrouw in de tango niet alleen volgt, maar ook haar eigen inbreng heeft. Van daaruit werd ik nieuwsgierig naar de andere kant. Ik dansde toen al acht jaar en begon me een beetje te vervelen met volgen. Ik wilde weten hoe het voelt om te leiden, en dat is inderdaad heel anders: geaard, zwaarder. Het is heel spannend om beide rollen te voelen en om echt uit te vinden wat mijn gevoel bij het leiden moet zijn. Maar ik blijf daarbij wel vrouw, ik voel me bij het leiden niet een man.’
Even doorbeuken
Als leiden zo leuk en boeiend is, dan is het eigenlijk niet zo vreemd dat sommige mannen die rol liever als ‘typisch mannelijk’ voor zichzelf willen houden. Maar er zijn ook vrouwen die de leidersrol liever mijden uit angst dat ze zich als mannen gaan gedragen. ‘Ik heb het altijd geweigerd, omdat ik dacht dat ik dan net zo hard zou worden,’ vertelt Patty. ‘Uiteindelijk ging ik toch leiden omdat ik tijdens het lesgeven de passen moest kunnen voordoen. Met sommige dames dans ik nu ook graag in salons, maar dat zijn dan wel dames die zelf stappen, zelf in hun as blijven, die eigenlijk helemaal zelf dansen. Ik weiger om te trekken en te rukken. Als ik leid volg ik ook iets meer háár, ik denk dat dat vrouw eigen is.’
Toch zijn er momenten waarop Patty wil dat een dame wél even helemaal doet wat zij aangeeft: ‘Bijvoorbeeld na een salon, als ik bij het volgen mijn energie niet echt kwijt ben geraakt, dan kan ik echt wild worden. Dan moet ik even los gaan, even helemaal samen zijn met de muziek. Vroeger ging ik dan in m’n eentje dansen, maar nu grijp ik wel eens een dame. Even doorbeuken, dan weer stoppen, een paar onverwachte pasjes – Barbara kent dat al van mij. Ze trekt dan een kalmerend groen shirtje aan, dat helpt.’
Is leiden leuker dan volgen? Miriam heeft geen voorkeur: ‘Ik vind het allebei even leuk, maar als leider heb ik meer uit te zoeken.’ Patty vindt volgen het leukst, ‘maar als er geen goede mannen zijn om mee te dansen is zelf leiden wel leuker!’ Maaike vindt het het leukst om met een man of vrouw van rol te wisselen tijdens het dansen. Er is wel een verschil: met vrouwen danst ze liever in de open houding. Ook Patty vindt de open stijl met vrouwen makkelijker: ‘Ik probéér met vrouwen wel de milonguero stijl te dansen, maar ik vind het eng, het komt voor mijn gevoel héél dichtbij.’ Suzanne daarentegen drukt Carien graag dicht tegen zich aan: ‘Dat danst makkelijker en het voelt anders, zachter!’
Carien lacht en laat zich graag leiden. Zij heeft na een paar lessen ontdekt dat leiden niets voor haar is. Ze is niet de enige: ook Riet hield er na zeven lessen als leider mee op. ‘Ik wilde ervaren hoe het is maar ik kan die figuren niet onthouden, ik zag er bij elke les weer tegenop en dat wil ik helemaal niet, ik wil gewoon volgen!’ Zelf ben ik intussen wel nieuwsgierig geworden naar de leidende rol. Alleen nog een dame vinden die met mij op les wil. Of misschien zijn er heren die ook wel eens willen volgen, heerlijk zwijmelend met de ogen dicht?